1/1
Mijn hoofd is vol van alle indrukken van de laatste dagen. Ik neem mij voor even bewust bij te komen van alles. Ik doe een wasje, rommel wat binnen in de boot en werk mijn logboek bij. We varen terug en herkennen alle ijkpunten aan de kant van de rivier.

We komen aan bij Bambali. We gaan voor anker en ik vraag vanaf het voordek aan de vissers aan de kant of zij de burgarmaster willen vragen om te komen. Ze komen terug met de headmaster van de school. Hij wil de rijst wel hebben en zegt: ‘is dit alles?”. We zeggen dat de rijst niet voor hem is en geven aan dat wij een afspraak hebben de burgarmaster zelf. De jongens gaan opnieuw terug naar het dorp en komen terug met de Burgarmeister Parjagne Darboe en zijn 2 oudste zonen. Parjagne staalt van oor tot oor, met twinkelende ogen zegt hij: ‘jullie zijn teruggekomen!’. Hij is superblij met de rijst en geeft aan dat hij het zal verdelen onder de armen in zijn dorp. Parjagne vraagt of hij met ons op de foto mag. Ik stuur hem de foto’s en een filmpje. Burgarmaster wil een warm welcome met trommels organiseren, hij vraagt of we nog een paar dagen kunnen blijven. Onze plannen zijn anders. De hele avond horen we gezang in de kleine vervallen moskee, zal de dienst ook over de rijst gaan?

2/1
De dag start met een spraakbericht van Burgermaster Parjagne via de WhatsApp, haha, echt leuk om mensen blij te maken.

We drinken koffie in de kuip, het is een kakafonie aan vogelgeluiden, ik raak niet uitgeluisterd, we zitten in een natuurlijke volière. Tussendoor horen we af een toe een knal, een geweerschot om de nijlpaarden bij het rijstveld weg te jagen. Tijd om één van de filters van de watermaker schoon te maken. We kiezen voor het filter die onder het bed gemonteerd is, een onmogelijke plek. Ondertussen horen we de ankerketting over de stenen schuren, het geluid dat het tij keert en het geluid om weg te varen met de stroom mee.

‘S avonds eten we in de lodge van Tendaba.

3/2
Huh…is hier nu opeens een zandplaat? En staat daar een vogeltje? Ronald draait meteen opzij naar bakboord. Hè, dat kan toch niet, op de Navman is het hartstikke diep. We pakken de verrekijker, er ligt een soort waas van houtzaagsel op het water en het vogeltje staat niet, maar zwemt, haha we kunnen weer verder.

Regelmatig komen er modderwolken naar  boven naast de boot. Wat is dat toch, want het is hier best diep. Mogelijk zijn het dolfijnen of grote vissen die de bodem omwoelen?

De Navman geeft aan dat het hier stikt van de vis. Een waar eldorado voor dolfijnen, grote Sternen, Pelikanen en witborstaalscholvers, wat een vogelfestein. Op de drooggevallen wallekant zien we lepelaars en zelfs een groep flamingo’s. We genieten van de grote sternen die met hun snaveltje priemend naar beneden uit het niets naar beneden schieten om een visje te scoren.

Ik heb net het Ebook Roots gekocht, want we gaan naar het Kunta Kinteh Island. We gaan er voor anker. Het toeristenbootje vaart net weg en we zijn alleen op het eiland. Een zeer bijzondere ervaring. Het eiland zelf en de vesting is in zeer vervallen staat. Rondom is het eiland in de zee aan het verdwijnen, er zijn kennelijk geen middelen om dit tegen te gaan?

Terug op de boot springen we verschillende keren in onze nakie de zee in, ohhhh…het water is zo heerlijk hier.

We varen naar de kant, naar het dorp Albreda. Het water is zo helder, wat een verschil met de bruine rivier van de afgelopen dagen. We zien een blauwe zwemkrab naast de boot zwemmen. We gaan uit eten bij bij de Kunta Kinteh Roots Camp. Midden op het plein staat het vrijheidsbeeld ‘Never again’. Helaas komen we niet toe aan een bezoek aan het kleine museumpje.

4/2
De plannen zijn gewijzigd, we gaan toch diesel in Banjul bunkeren in plaats van Albreda. De yoghurt en het brood is op, dan eten we maar pap van melkpoeder en havervlokken, eigenlijk best lekker.

Het is ook tijd om eten te bunkeren. Dit keer vind ik dat best lastig. Ik heb namelijk gehoord dat ze in Guinee Bissau nog armer zijn dan in Gambia. Dus is het mogelijk handiger om al in Serekunda (stad in  Gambia) boodschappen te doen voor de overtocht van 20 dagen naar Suriname. Hmmmm…eerst maar eens een lijstje maken met wat we nog aan boord hebben.

Alle droge producten zijn ingekocht. Ook 4x 30 liter diesel zit weer in de tank. Pinnen lukte opnieuw niet. Dus hebben we met veel gedoe twee keer geld kunnen innen bij de Western Union bank.

We gaan uit eten in Banjul, bij de 2e controlepost van de haven geeft een soldaat aan dat het niet veilig is in het aangrenzende buurtje. Hij loopt mee tot dat we een taxi kunnen vinden. Ook geeft hij zijn nummer door voor als we in de problemen raken. Zelf hebben we ons geen enkele keer onveilig gevoeld in Gambia, mogelijk wilde hij met ons hapje mee eten, maar we bedankten de soldaat hartelijk.

5/1
We nemen een taxi en doen inkopen voor vers fruit en groente op de Albert Markt. Ik kijk mijn ogen uit, wat een prachtige markt. De groente ziet er prima uit. We kopen aubergines, witte bittere tomaten ( courgette-achtig), groene tomaten, oranje en witte penen, kleine groene paprika’s, uien, knoflook, sla en aardappelen. Soorten fruit is nihiel: bananen, sinaasappels en appels. Hopelijk kunnen we in Guinee weer verse producten kopen, anders bewaar ik wat voor de overtocht naar Suriname. De laatste Delasies zetten we om in reserve diesel.

We vervangen de vlag, de oude was compleet stuk gerafeld.

Om 11.30 uur vertrekken we uit Half Die. Op naar Guinee Bissau. We willen alleen de eilanden Bijagos Archipel bezoeken en dus niet het vaste land. Het eerste eiland waar we op koersen is Ilhe de Kéré.

We starten op de motor, maar al snel kunnen we het grootzeil hijsen en de genua uitrollen, heerlijk om weer op zee te zijn. Tegen de avond zetten we de gennaker op. Het is opletten geblazen met de vele Senegalese vissersboten. Eén boot heeft een vervelend groen laserlicht wat ons geregeld verblindt. Mogelijk wil hij ons attenderen op zijn vissersnetten?

Rond 22.00 uur halen we de gennaker weg en moeten we helaas weer motoren.

6/1
Het was een onrustige nacht met veel zeilwisselingen. De ETA is rond 20.30 uur, helaas is het dan al donker. Vannacht was de condens zo aanzienlijk, dat het leek alsof het hard geregend had op het dek. Ronald kreeg de melding dat er vocht was gesignaleerd in zijn mobiel. Zo balen, want ondanks alle pogingen van drogen heeft hij zijn mobiel niet meer kunnen opladen en starten. Gelukkig doet mijn mobiel het nog wel.

Zouden de kinderen net als in Senegal en Gambia ook hier Ronald toeroepen met ‘Toubab’? Volgens Hugo komt het van Two Bob. Uit de tijd dat de eerste Europeanen aan land kwamen en de bevolking bedelden en dan 2 Britse Shillings ontvingen.

We wisselen het zeilen af met motorsailen, tja op zich lekker relaxed, maar zo komen we in het donker aan en waar zullen we dan voor anker gaan. Op de gok kiezen we voor de baai Arriba van het eiland Ille Caravela. Pfff…Best spannend, want we kunnen werkelijk geen hand voor ogen zien. We zetten voor de zekerheid de ankerwacht aan en gaan naar bed.

7/1
Gisteren zijn we voor anker gegaan in de baai Arriba. In het pikkedonker is afstand inschatten moeilijk, dus vanochtend kijken we nieuwsgierig naar buiten. Wow, dit had ik niet verwacht, we liggen in een baai met spierwitte stranden en een rand met rotsen met palmbomen erop, zoooo gaaf.

Klusjestijd: Ronald plaatst het achterlicht op een andere meer handige plek. Ik verschoon het bed en doe een wasjes. Samen vervangen we de kleine filter van de watermaker. Nou dat was wel nodig, hij was poepbruin van de kleimodder van de rivier de Gambia. Na deze filter gaat het water gelukkig nog door drie andere filters. Het water is trouwens echt lekker en zeer helder. Tussendoor genieten we steeds even van de wonderschone baai Arriba.

Na de koffie gaan we op weg naar het eiland Keré. Wat we ook proberen, we kunnen geen weg langs de zandbank vinden, dus ploppen we maar het anker uit en stappen in ons blootje het water in. Best grappig om in 1,5 meter diep water in wit zand te staan. Ik maak de boot rondom schoon en we wachten tot het water hoog genoeg is om verder te varen. Rond 17.00 droppen we het anker bij het eiland Keré. Ken je de foto’s in die vakantieblaadjes voor honeymoonbestemmingen, nou daar liggen wij nu voor anker. ‘S avonds worden we zeer vriendelijk ontvangen door Sonia. Het eiland is mooier dan mooi en zeer smaakvol ingericht. We smullen van het diner met de lekkerste koude witte Portugese wijn ‘ever’. Wat een cultuurshock na Gambia.

8/1
Vakantie…zo voelt het vandaag. We zwemmen en lezen en zwemmen en lezen, doen wat klusjes en zwemmen en lezen. Het water is cyaanblauw en het uitzicht op het eiland Keré, is meer dan romantisch. Vanavond eten we weer op het eiland Keré. Morgen gaan we een paar eilanden verder, vermoedelijk Maio, om de dag erop naar het eiland Rubane te gaan. We hebben namelijk geen Senegalees geld en kunnen niet aan land, omdat we niet zijn ingeklaard. Op het vaste land Guinee zouden we via Western Union Bank weer geld kunnen innen, maar het is daar niet veilig. Hopelijk komt de douane niet langsvaren. Ik vind dat best een beetje spannend. Ronald geeft aan dat we dan zeggen dat we net in Bijagos zijn aangekomen en onderweg zijn naar het eiland Bubaque, waar je kunt inklaren. De visum voor ons beiden plus het inklaren is best prijzig en Ronald heeft steeds in zijn hoofd om er dit keer niet aan mee te doen. Pffff…hopelijk loopt dit goed af, want boze agressieve Afrikaanse overheidsmannetjes aan boord zie ik niet zo zitten, haha.

Zonder getijdestroom ben ik al twee keer naar het eiland gezwommen. Nu stelt Ronald voor om naar de zandbank te zwemmen, de zandbak af te lopen en van daaruit weer terug te zwemmen. Halverwege roept Ronald: “We gaan terug, ik heb mij vergist, de stroom is te krachtig. Zwemmen lukt inderdaad niet meer. Al hoppend-wandelend over de zandbodem in 1,5 meterdiep water lukt wel, pfff…De tijstroom is best pittig.

9/1
We nemen afscheid van Sonia, maken het bedrag van de rekening plus 7 euro aan Senegalees geld naar haar over en gaan met 2 kleine stokbroden terug naar de boot. Dag mooi eiland, ik heb genoten van al jouw luxe. Gisteravond was het driegangendiner met de vruchtenshake en de koude droge witte wijn uit Portugal verrukkelijk.

Wat een klotsbak zijn we in terecht gekomen, als de wind iets draait kunnen we de genua erbij trekken, dat scheelt iets in het gewiebel. We kiezen om tussen de eilanden door te gaan in plaats van bovenlangs. We zijn dan iets langer onderweg, maar hier is het water een stuk rustiger. Ronald wil een visje vangen voor op de BBQ, zou het lukken?

De zandbanken zijn een ware puzzel. De BoatingApp laat ons geregeld in de steek. Soms geeft Google Earth enige informatie. We turen geregeld over het water of we misschien iets met de kleurnuances kunnen?

De vissen springen letterlijk uit het water, maar niet aan de haak. Haha, dat wordt pizza met sla. Geregeld zwemt er een dolfijn mee. Volgende  keer even goed opletten of het misschien een humpbackdolfin is.

10/1
De wekker gaat vroeg, heel vroeg. We willen nog een beetje met de stroom mee. Pruttelend met tegenzin steek ik mijn hoofd uit het luik, ‘pfff…zooo vroeggg’ en dan geeft de natuur je een cadeautje met een knalrode ochtendlucht en opeens sta je met blijde zin op.

‘S avonds is het echt heel erg heet in de hut, vaak is het dan lastig om in slaap komen. Soms neem ik een koude douche van een paar seconden en ga ik voor de ventilator staan tot ik kippevel op mijn schouder krijg en kruip vervolgens mijn bedje in. Na middernacht wordt het koeler en dan trek ik soms een laken over mij heen. Rond 10.00 uur is het dan vaak al weer heet. We slapen veel op de boot. Omdat het vroeg donker is gaan we vaak om 22.00 uur (soms 21.00 uur) al naar bed en worden dan pas om 8.30 uur pas weer wakker. Als we vanuit Nederland weer op de boot slapen, hebben we de eerste weken de meest echte, maar ook bizarre dromen. Iets waar ook Juul mee te maken kreeg. Nu worden we zelden meer wakker met de zin: ‘Wat ik nu toch weer heb gedroomd?’.

Op weg naar Rubane, waar een lodge is gerund door Solange, die mogelijk een pas kan regelen, zonder dat we op vaste land hoeven in te klaren, maar waarmee we wel tussen de eilanden mogen rondtoeren. Het stond tot drie keer toe in een NavilyApp, zou het waar zijn? We gaan het zien. Ook hebben we te horen gekregen dat Solange soms fruit en groente wil inkopen, die je dan kan betalen met je creditkaart. Dat zou mooi zijn, want we hebben geen geld en er is nergens een pinautomaat. En ik ben de afgelopen dagen nog geen winkel of markt tegen gekomen.

De onrust rond de bevoorrading voor de overtocht van 20 dagen op zee neemt een beetje toe. Om mezelf rust te geven schrijf onder mijn lijst: ‘Wat is aan boord’: 1 t/m 20 en vul voor elke dag een maaltijd in. Pfff…we gaan niet verhongeren, maar moeten vooral de komende dagen wel zorgvuldig nadenken wat we op maken. En hopelijk wil Solange inderdaad voor ons naar de markt. Dus het komt vast helemaal goed.

Aan de noordkant van Rubane staan gekke lage golfjes. Tja, op de digitale kaart staat dat het hier diep genoeg is. Aan de kant zijn veel rotsen, mogelijk zijn er ook rotspunten onder water. We kijken nog eens goed en wat blijkt, het zijn overfalls, een plek waar meerdere stromingen samenkomen, waardoor er gekke golven en draaikloken ontstaan. We kunnen dus door. Op naar de baai van lodge Ponta Anchaca op zuidkant van Rubane.

Ik duik het water in, want ik wil kijken of er vissersdraad om de schroef zit. Ahum…hele trossen. Met een duikbril, één handschoen om mij tegen de schelpen op de romp te beschermen en een schaar duik ik tig keer naar de schroef. Gelukt, alle draadjes zijn verwijderd.

We hebben vanaf Gambia tot hier alweer een halve dieseltank verbruikt. Er staat steeds weinig of tegenwind. Elk vlaagje benutten we door regelmatig te motorsailen. Hopelijk kan Solange ook diesel voor ons verzorgen?

11/1


We leveren 2 jerrycans voor diesel in bij Solange en maken daarna een wandeling langs het spierwitte strand met palmbomen. Wat een magische plek. Via de bush komen langs verschillende compounds (hut met omgeving waar een gezin woont) en de moestuinen van het hotel.

We zijn onderweg naar Bob’s Fishing Lodge. We worden vriendelijk ontvangen. Vanavond hebben ze geen plek meer om te eten. Je kunt er alleen betalen met cash geld. Misschien dat Solange open staat om geld te pinnen? Gelukt, we hebben eindelijk cash geld.

Ons plan om met de dinghy naar Bubaque te gaan gaat niet door. Volgens Franc wordt je bij de kant meteen aangehouden door de politie en we zijn nog niet ingeklaard. Wel kunnen we met de hotelboot naar de overkant. Eerst eens vragen of en wanneer er markt is in Bubaque.

Klusjestijd: Ronald plaatst de buitenboordmotorsteun en de Joon op een ander plek. De Joon zit vol groene smurrie, heeft een nieuw  vlaggetje nodig en we plaatsen er een lampje op. 

12/1
In de baai ligt ook de Franse zeilboot Ateman van San Michel en Carien. Vanochtend gaan zij wandelen met een gids en wij mogen mee. De gids had zich echter met een machete in zijn knie gesneden, dus we kregen een andere gids. Een zeer vriendelijk man, maar hij kon niet echt iets over de natuur vertellen. Het was een prachtige wandeling van krap 2 uur. Langs het strand, de moestuin van het hotel, de wilde rijstplekken (het groeit in de regentijd tussen de struiken, dus geen rijstvelden zoals in Indonesië) en een vrouw die de rijst aan het bewerken was.

Het ‘altaar’ waar tijdens de dienst onder een dikke boom door de chief/medicijnman 2 mensen worden uitgenodigd en dan in het afgedekte één meter hoog ‘hutje” om voorspoed kunnen vragen.

De twee dorpen met loslopende varkens, geiten, kippen, honden en een poes. De mangroven, met gebieden met heel veel plastic afval. De vrouwen die met de kinderen achter ons aanliepen om de was te gaan doen.

Een jongetje van 3 jaar hield in een lang hemd met blote billen zijn eigen vuile broekje vast. Een jongen van rond de 4 jaar had een groen blikje vast en elke keer als San Michel een foto maakte, deed het jongetje hem precies na. Hij kneep één oog dicht, liet zijn heup knikken en maakte met het groene lege blikje overdwars voor zijn ogen een ‘nepfoto’.

Door de geïsoleerde ligging houden deze eilandbewoners gelukkig nog vast aan hun eigen tradities en ceremonies. Maar hoe lang zal dat nog duren als de westerse wereld dit pareltje gaat ontdekken? Ook fijn was dat hier niet wordt gebedeld zoals in Senegal en Gambia.

De Fransen van Ateman zijn vandaag in Bubaque keurig ingeklaard. Een Visum van €85 per persoon en een permit van €108 om vrij in het gebied te kunnen cruisen. Zowel de politie als de douane hebben geen boot. Ronalds besluit staat vast hier gaan we niet aan mee doen,  die €278 gaan we besteden voor andere dingen.

De diesel is binnen. Doordat zij de jerrycans op elkaar hebben geplaatst is één jerrycan stuk gegaan. In een schuurtje ligt nog een oude blauwe, die wordt gevuld en als we ‘m terugontvangen moet ik de vetklep aan de buitenkant maar even schoonmaken.

We eten bij Bob Fishing lodge, veel goedkoper dan bij het hotel en net zo lekker.

13/1
De hotelboot moet voor een boodschap naar Bubaque en wij mogen mee. We willen de grootste stad van Bijagos wel eens zien en kijken of we er inkopen kunnen doen voor de overtocht naar Suriname. Mijn god…hier schrik ik van. Bubaque bestaat uit een paar straten bepakt met mensen en troep. Ja letterlijk troep, de omgeving is één grote vuilnisbak. Ik word er verdrietig van, hoe kunnen deze mensen hier leven? Voor de winkeltjes met kleding en huishoudelijke spullen staat soms een kraam met wat groente en fruit en er is één minisupermarkt. Los van al het vuilnis ben ik blij dat we voor vertrek toch wat inkopen kunnen doen. Beter dan helemaal niets…nu vlug terug naar de hotelboot want we hebben maar 20 minuten. Van de week gaan we terug om inkopen te doen.

‘S avonds eten we opnieuw bij Sabine van Bob’s Fishing Lodge. Ik heb twee keer in mijn leven oesters gegeten, beide keren vond ik er niets aan, een hap zout water. Hier worden ze op het vuur geroosterd en dan besprenkeld met een zeer fijn gesneden uitje met citroensap. Heerlijk.

14/1
Klusjestijd: zonnepanelen goed vastgemaakt, werf in Lanzarote had half werk geleverd. Verstaging gecontroleerd, allen waren nog prima op spanning. Buitendouche klaargelegd. Moer zwemtrap vastgemaakt. Digitale schotel verwijderd, beddengoed en wasgoed Ronald met de hand gewassen, rotte groenten weggegooid, koelkast en vloeren schoon, alle vallen rond de mast met nieuwe haallijntjes (Turkse knoop door lus) opgeschoten…en dan een duik in het water!

We zouden morgen bij Solange gaan eten, maar het eten bij Bob Fishing was vanavond weer zo verrukkelijk (Karpan met rondom pepers heel even dichtgeschroeid ala Tonijn en Barracuda met flinterdunne aardappelschijfjes gebakken in de olie, toetje mangoijs met appemoes en toefje room) dat we ook morgen weer bij Sabine gaan eten. Ik krijg twee klapzoen van Sabine in de keuken en ze geeft ons 3 muffinbollen mee en een stokbrood.

15/1
Klusjestijd: dop reservehelmstok los krijgen, lange boom hoger plaatsen, zodat we de nieuwe dieseljerrycans stormvast kunnen sjorren, punt opnieuw inrichten voor overtocht, campinggasdop klaarleggen indien nodig, rommelbakje schuurtje opruimen, rits van kotterhoes met stitscher vastgenaaid.

We zouden donderdag vertrekken naar Suriname, maar het weerwindow van vrijdag is beter, er staat dan meer wind, zodat we minder diesel zullen verbruiken.

De bewoners van Bijagos belijden nog altijd hun natuurgodsdiensten. Bij de rituelen horen ook de koeienkopdansen. Als een jongen man wordt danst hij met een koeienmasker en een oudere man houdt dan het touw door de neusgaten vast ( symbool: in de teugels houden). Ik heb een gebruikt koeienmasker van eiland Formosa gekocht. Mogelijk ben ik genept, maar dan nog vind ik “m erg leuk. Het masker wordt op het voorhoofd/bovenkant schedel gedragen. Overmorgen gaan we naar Orango, hier maken ze meer gebruik van helmmaskers, koeienmasker staat dan als helm over het gehele schedel.

We eten weer verukkelijk bij Sabine, grote garnalen en Red Grouper en een heerlijke mandarijnenmouse toe. Ik krijg van Sabine een grote zak groene Clementines mee, zo lief. Rond 22.30 uur varen we terug. Eenmaal op zee doet onze buitenboordmotor het niet meer. Er staat een behoorlijk stroom en het is pikkedonker. We redden het niet om tegen de stroom in te roeien. En nu? We maken ons vast aan een vissersboot aan een mooring? Over 2 a 3 uur zal de stroom wel temperen. Daar zitten we dan in het donker in een kleine rubberboot. We roepen naar het Russische zeiljacht, waar we vanmiddag mee hebben kennisgemaakt…en ja, ze horen ons en komen ons redden. Pffff…zo fijn.

16/1
Klusjestijd: De russen komen ons één liter benzine brengen, zo lief. We maken samen de buitenboordmotor. Ronald vermoedt dat het om vuile benzine gaat. Vorig jaar was de benzinedop gaan roesten, en al het roest is mogelijk in de filters terecht gekomen? Jehhhh…hij doet het weer. Met een ijskrabber haal ik de kokkeltjes onder de boot weg, ik moet stoppen, omdat er te veel stroming staat.

Voordat we naar Sabine gaan om bij Bob Fishing te gaan eten, gaan we even langs bij D, de Russische zeiler die ons gisteravond laat had gered en vanmorgen met benzine aankwam. Hij heeft steeds aan boord andere gasten. Morgen gaan we naar Bubaque… kunnen we iets voor hem meenemen? Nee, hij heeft niets nodig. We maken praatje over zijn thuisland. Hij vertelt dat veel hoger opgeleiden gevlucht zijn voor het regime van Poetin. Hij woont nu in de buurt van Barcelona. Hij mist zijn familie, maar als hij terug gaat is de kans groot dat hij vast komt te zitten.

17/1
Vandaag zijn we 18 jaar samen en ik ben nog altijd blij met Ronald.

De plannen zijn iets gewijzigd. We zouden de boot in Trinidad op de kant leggen, maar de tickets vanuit Trinidad zijn erg duur( en er is mogelijk soms nog piraterij op het water). Als we 4 dagen doorvaren naar Curaçao zijn we heel veel goedkoper uit. Dus na Suriname willen we eerst naar Bonaire, want ik ben daar nog nooit geweest en dan willen we in Curaçao 7/8 maanden op de kant.  Maar nu eerst boodschappen doen in Bubaque.

Op naar het volgende eiland Canhabaque met de andere lodge van Solange, dus vanavond nog 1x uit eten. We zijn nog niet weg of een klein groepje dolfijnen komt ons begroeten. Dit keer met een babydolfijntje erbij, zo schattig. De WindyApp gaf aan dat we konden zeilen, helaas moeten we al snel de genua inrollen en verder op de motor.

Hoe romantisch kun je het hebben…een wit strand met palmbomen, met uitzicht op een oneindige zee waardoor de schier lijkt op een onbewoond eiland, een heerlijk diner (we waren de enige op het terras) met verse gevangen vis en witte droge wijn met je geliefde Kappie!

18/1
We motorsailen naar Orango, ons laatste eiland waar we ons klaar maken voor de overtocht. Ik wilde naar de kreek met de nijlpaarden, maar het is te veel om. In plaats van een cadeau voor de koningin van Bijagos, had ik een pakket met schrijf- en tekenmaterialen gekocht voor een school, maar we zijn op de eilanden geen enkele school tegen gekomen. Mogelijk zijn de scholen meer aan vaste land? Dan bewaar ik het pakket maar voor Suriname, daar kunnen ze het ook goed gebruiken.

Het verhaal wat ik in Nederland op een blog had gelezen over dat je alleen voor anker mag als je de koningin van Bijagos, wonend op het eiland Orango, een cadeau aanbiedt, klopt niet. In de jaren van de Strijd om Afrika en na de Conferentie van Berlijn in 1884 (over de verdeling van West Afrika) werd de Orango-archipel bestuurd door de machtige koningin Pampa Kayimpa (gestorven in 1930, beschouwd als de laatste echte
monarch van de Bijagós). Zij wordt nog altijd vereerd, mogelijk met cadeau’s op haar graftombe. Deze koningin bewaakte met ferme de tradities van haar volk (Okinka Clan), maakte een einde aan de slavenhandel en zorgde voor maatschappelijke hervormingen rond de rechten van de vrouw. Nog altijd hebben vrouwen op deze eilanden een belangrijke rol bij economische en politieke leiderschapsfuncties. De vrouw vraagt de man ten huwelijk en vrouwen zijn verantwoordelijk voor het bouwen van de woningen. In tegenstelling tot Senegal en Gambia worden op de eilanden nog steeds de traditionele West Afrikaanse religieuze tradities aangehouden. Hierbij spelen de verschillende zoömorfe maskers, zoals rund, zwaardvis, nijlpaard, haai en krokodil, die tijdens de dans door de jonge mannen gedragen worden een belangrijke rol.

Tijdens een lange overtocht zijn gelegenheden zoals het avondeten en happy hour belangrijke momenten. Even de tijd nemen voor hoe het met de ander gaat, overleg over zeilwisselingen en navigatie, en samen plezier maken (iets lekkers, muziek en een spelletje). Het is de eerste keer dat we uit zo een arm land vertrekken. We gaan zeker niet verhongeren, maar echt lekkere dingen hebben we niet kunnen inkopen. Ook fruit was niet te koop (ik ben dus extra blij met de 14 mandarijnen van Sabine). Ik heb nog een paar appels uit Gambia bewaard. Groente was er wel en ik had ook nog groente bewaard uit Gambia. We hebben nu een paar aardappels en 4 zoete aardappels, veel uien en knofloken, 3 hele kleine aubergines, 8 wortelen, 2 witte radijspenen, 15 hele kleine tomaatjes, 5 kleine bittere witte tomaten (soort courgettes), 8 hele kleine groene paprika’s en 30 eieren. De rest gaan we uit blik eten. Ik heb wel voor iedere dag een yoghurtje met muesli en nog wat kaas uit Lanzarote. Met veel creativiteit gaan we er zeker iets lekkers van maken. Zo heb ik net een recept opgezocht hoe je van een blikje Tonijn een vishamburgertje kunt maken. Ennnn…Ronald heeft een prachtige nieuwe verzwaarde zilver met roze lure gekocht, waarmee hij denkt verse vis te kunnen vangen, haha…ik ben benieuwd. Voor Happy hour hebben we ieder 12 blikjes frisdrank, wat doen we met de andere 8 dagen? We besluiten de eerste 8 dagen water te drinken. Tijdens de overtocht is de afspraak geen alcohol te drinken. Pffff…ik verheug mij nu al op de overheerlijke saté’s en zoete banaantjes in Suriname.

We maken een lange wandeling (5KM) langs het spierwitte zand met Palmbomen. Over de volledige lengte ligt plastic afval, echt om verdrietig van te worden. Wat maakt dat de mensen dit niet opruimen? Op het strand loopt een groep bruin/witte en zwart/witte runderen, klein van stuk, allen met lange hoornen. Tijdens de kolonisatie hebben de Portugezen de runderen naar de eilanden gebracht. Deze dieren hebben nog altijd een belangrijke rol bij de religieuze tradities, vanwaar ook de koeienmaskers.

19/1
Start ihle Orango 11° 03′ N  015° 53′ W om 15.00 uur , Wind NW 15 knopen, SOG 5, COG 180°, stroom mee en tegen. Grootzeil, later 2 riffen en Genua, aan de windse koers, route met veel rotsformaties in zee.

Het is zover, vandaag gaan we vertrekken, maar eerst moeten we de stroom afwachten en vanmiddag trekt de wind pas aan, dus rond 15.00 uur gaan we vertrekken. Geen probleem, we hebben nog genoeg te doen.

Klusjestijd: Dinghy leeg en schoonmaken. We leggen de dinghy op het voordek en met de dekwas en een harde borstel maak ik het bootje schoon, vooral de binnenbodem schoonmaken is een hele klus. De kuip schoonmaken. De douchebilg en vloerrek schoonmaken. Vloeren binnen en op het dek zandvrij maken. Het roerblad en de rode vaan van de windvaan plaatsen. Ronald maakt een nieuw systeem voor het windvaanschootje. Twee slingerbedjes opmaken. Voorpunt opnieuw inrichten/opruimen. Luiken dicht. Route in openCPN plaatsen: 2234 NM naar ile de Salut (tussenstop). De totale afstand naar Domburg/Suriname is 2441 NM (dus 207 NM van ile de Salut naar Domburg).

Tot 21.00  uur zeilen en navigeren we samen, er zijn veel ondieptes en rotsformaties waar we tussendoor moeten. Een heerlijke middag en avond.

20/1
Dagafstand 1, 15.00 uur 116 NM, Wind NMW 14/16 knopen, SOG 4/5. COG 240°. Grootzeil met dubbel rif en Genua, half tot aan de windse koers.

Een heerlijke zonnige zeildag. In de namiddag word ik een beetje katterig. ‘S nachts gaat de diepte van de zee van een paar honderd meter over naar een paar duizend meter en worden de golven 3,5 meter hoog, deze staan dwars op de deining. Ik word zeeziek. Ik draai wel mijn wacht, maar zie groen en geel. Ik kan niet meer, ik voel mij zo ziek.

21/1
Dagafstand 2, 15.00 uur 121 NM, Wind N 14/17 knopen, SOG 5/6. COG 262°. Grootzeil, ‘s nachts 2 riffen en gereefde Genua.

Ik geef aan dat het mij allemaal niet meer lukt. Ik voel mij zoooo beroerd. Ik vraag mij werkelijk af of dit mijn laatste zeilreis is? Als ik mij elke keer zo ziek voel, heb ik het er dan wel voor over? Ronald geeft aan geduld te hebben, het gaat voorbij. Mijn lieve Kappie zegt mij een halt toe, nu blijf je in je bed en neem je niet alleen paracemolzetpillen, maar ook een primatour. Dat laatste wil ik niet, want dan val ik in slaap. Ronald geeft aan dat hij prima kan solozeilen. Ik geef mij over, och wat voel ik mij ziek.

22/1
Dagafstand 3, 14.00 uur 119 NM, Wind N 14/18 knopen, SOG 5. COG 262°. Grootzeil soms 2 riffen, Kotterfok met backstag.

Wat is zeeziekte toch een wonderlijk iets. Plotseling uit het niets voel ik mij in de middag weer beter. Ik ben er weer. Ik kan weer genieten, wat een heerlijk zeilweer. Wel voel ik mij heel erg slap, mijn energiepeil is nog laag. Maar de dolfijnen komen mij weer een beetje opvrolijken.

23/1
Dagafstand 4, 14.00 uur 129 NM, Wind N 14/18 knopen, SOG 5/6. Grootzeil met ‘s nachts 2 riffen en Genua.

De tape op de gennaker is gedeeltelijk toch weer losgelaten, binnen op de salontafel doet Ronald een poging het weer te repareren.

24/1
Dagafstand 5, 14.00 uur 131 NM. Wind NNO 13 knopen, SOG 4/5. Grootzeil en Genua met boom te loevert.

Helaas, de oceaan ligt weer vol met Sargassumwier. De diepgele kerriekleur met mooie structuur van dit gewas in de helblauwe zee met af en toe een spierwitte rollende golf is qua kleurencombinatie werkelijk prachtig gematcht. Het is echter een ernstige plaag voor het vishaakje. Elke keer als we de katrol horen sissen hebben we het gele goedje te pakken. Ik ben bang dat we deze overtocht geen verse vis zullen eten, maar we houden hoop.

25/1
Dagafstand 6, 14.00 uur 107 NM, Wind ONO 8/22 knopen, SOG 2/7. Grootzeil met en zonder 2 riffen, Genua met en zonder rif uitgeboomd te loevert,  kotterfok te loevert. Motorsailen met Genua. Gennaker uitgeboomd als spi en als halfwinder. Volle maan.

Als ik ‘s morgens mijn ogen open, kijk in de lieve blauwe ogen van Kappie. ‘Ik heb je laten slapen, maar wil nu wel graag gijpen’ (zie blog Boekje lezen?).

Yoghurt maken, koffie zetten, bimini uit, zonneluifel uit, pfff…even bijkomen en door, want…

De Ctank is leeg, maar de watermaker doet het niet op de hoge golven. De A-tank is niet volledig gevuld, maar daar komen we  voorlopig niet aan, voor als de watermaker het tijdens de tocht het niet meer gaat doen. Ronald komt op het lumineuze idee om een Bypass te maken.

De wind is weggevallen. We zetten de motor aan om stroom te draaien, zodat we kunnen water maken. Er volgen nog vele zeilwisselingen, mijn RegattaMonster weet van geen ophouden.

‘S avonds slaat de moeheid toe, er volgt een klapgijp, gelukkig loopt het goed af.

26/1
Dagafstand 7, 14.00 uur, 116 NM, Wind NO 16/18 knopen, SOG 5. Grootzeil met 2 riffen, Kotterfok uitgeboomd te loevert.

Vannacht bij volle maan hadden we een zeer bijzondere ervaring. Een groep zwarte Pilot Whales met een lengte van rond de 5 meter zwommen mee naast en onder de boot. De Pilot Whales bleven voorheen altijd op enige afstand, maar nu zwommen ze echt naast de boot. Omdat ia op één oor hing, waren ze wel heel dichtbij. Ik kon ze bijna aanraken. Ik riep Ronald naar buiten en hij kwam verbaasd naar buiten: ‘ik hoor binnen vogels fluiten?’  Binnen hoorden wij deze wondermooie zoogdieren via de romp en via het putje in de wasbak met elkaar communiceren, pfff…zo gaaffff…

Ronald stond pas om 13.00 uur op. Duhhh… hij was dus ook bekaf na gisteren. Ik vroeg hem wat mijn RegattaMonster dreef om gisteren zoveel zeilwisselingen te doen? Zijn keuze was gekoppeld aan snelheid, comfort en materiaal, haha…echt een Kappie-antwoord.

Deze week wordt mijn lieve collega Karin 50 jaar, dus maken we een filmpje. Afgelopen zondag was onze Juul ook jarig, maar toen was ik zeeziek, dus maken we 2 filmpjes. Uiteraard worden de KesKes erbij gepakt. Ronald heeft de afgelopen week al dagelijks geoefend, het is best een lastig instrument. Samen muziek maken, daar word je blij van.


27/1
Dagafstand 8, 14.00 uur 123 NM, Wind ONO 15/23 knopen, SOG 5/6. Grootzeil met 2 riffen en Kotterfok te loevert. Grootzeil met Gennaker. Grootzeil met 1 rif en Kotterfok Genua te loevert. Grootzeil met 2 riffen en kotterfok.

Het schelpdiertje in het schoepje van het log onder de boot heeft het kennelijk eindelijk opgegeven en los gelaten, haha (ik denk dat Disney daar een fantastisch fragment van had kunnen maken, hihi, ik zie het in ieder geval helemaal voor mij). Tig keer ben ik de afgelopen periode met een borsteltje onder de boot over het schoepje gegaan, maar er verschenen geen cijfers op het dashboard van het log. Vanochtend hadden we dus naast de Tradewind ook de snelle warme krachtige Golfstroom te pakken, dat is toch weer een halve knoop meer snelheid.

Jeeehhh…vandaag kunnen we ipv water, ook één blikje frisdrank per dag drinken. Net als na lange tijd één cracker met kaas per dag, dat wordt genieten. Een bijzondere en goede ervaring voor ons, omdat wij in Nederland te pas en te onpas alles kunnen kopen en uit de (koel)kast kunnen pakken waar we trek in hebben.

We dragen nog elke dag een korte broek en een Tshirtje. ‘S nachts creëren we voor de nachtwacht in de kuip een bedje. Sinds gisteren draag ik ‘s nachts in het buitenbed m’n Teddytrui. Binnen is het nog altijd bloedheet, zeker tijdens en na het koken. Het zweet gutst dan van mijn lijf af. Vandaag was ons 5 KG Butaanfles leeg, we gaan over op onze 2 reserve Campingflessen van 2,4 KG.

Vandaag plakken we opnieuw de Gennaker op het voordek. Een gedeelte was toch weer losgelaten.

‘S avonds is het pikkepikkedonker en wakkert de wind aan tot soms 23 knopen, het voelt als blind varen, niet fijn. Zeker nu het heiig is en er een Chinese visser in de buurt vaart. Deze vissers hebben tegenwoordig een lange sleep aan boeien achter hun boot. De slinger ligt vaak in een bocht en is soms wel één mijl lang? De slinger bestaat uit meerder boeien met ieder een eigen AISsignaal. Rond 21.30 uur komt de nog bijna volle maan te voorschijn, het ziet er meteen minder spannend uit.

28/1
Dagafstand 9, 13.00 uur 124 NM, Wind ONO 18/20 knopen, SOG 5. Grootzeil soms met 2 riffen, Kotterfok, vroeg in de ochtend uitgeboomd te loevert.

We zetten vandaag de klok weer één uur terug. We zijn nu bijna gelijk met de tijd in Suriname. Het was een onrustige nacht, de hoge golven staan dwars op de deining, ook in bed werden we constant heen en weer geslingerd. Doordat mijn lichaam 24/7 meedeint met de hoge golven, ben ik ook afgevallen. Daarnaast zweet ik binnen als een otter. Als tijdens het koken de zweetdruppels langs het puntje van mijn neus druppelen, gooi ik vaak alles uit en kook ik in mijn nakie. Onze urine is soms oranje/bruin, dus we moeten nog meer drinken. Koken,  afwassen, aan- en uitkleden en plassen in de hitte en constant jezelf vast houden, zodat je nergens tegenaan klettert en jezelf pijn doet  kost energie. Soms denk ik wel eens, waar zijn we in godsnaam mee bezig? Maar dan komt de zon door, gooit Ronald zijn hengeltje uit en kijk ik naar de immense en indrukwekkende zee en dan weet ik weer waarom.

Gisteravond dachten we dat er sprake was van mist, vanochtend zat alles onder de oranje stof, het was dus de Calima, Saharamist.

Hoge golven fotograferen is een onmogelijk iets, de werkelijke beleving van de 3,5 meter heb ik nog nooit kunnen schieten.

Ronald ontdekt dat de bouten van de windvaan los gezwikt zijn. We proberen de bouten weer vast te draaien, maar dat lukt helaas niet. We moeten verder op de autopilot, wat betekent dat we mogelijk dagelijks stroom moeten draaien (zie blog  Communicatie via de romp).

Ik ga even chillen in bed en Ronald gaat door naar de volgende klus. Starlink doet het niet, mogelijk door de bruine saharastof. Hoog in de paal haalt hij 2 schroefjes los en met de dekwas spuit hij de starlink en alle zonnepanelen met zout water schoon, gelukt. Wat een topper is mijn Kappie toch.

We qwixxen en de stroom valt uit. Ronald tikt ‘m meteen weer aan. Maar dat betekent wel dat als dit ‘s nachts gebeurd, de stuurautomaat ook uitvalt. Normaliter gaat de boot dan in de wind en hoor je de zeilen klapperen. Wat doet ie nou met de boom in de kotterfok? Dan gaat ie bijliggen. Dus als je dan na 15 minuten wakker wordt, zie je het meteen en kun je ingrijpen. Pfff…en midden op zee maakt het niet zoveel uit als je even rond doolt. Ronald duikt de meterkast in en heeft het meteen weer gerepareerd, echt fijn. Nou…kan het nu even ophouden, vandaag hebben we wel weer genoeg op ons bordje gehad…we gaan samen koken.

29/1
Dagafstand 10, 13.00 uur 123 NM, Wind ONO 16/23 knopen, SOG 5/6. Grootzeil met 2 riffen, Kotterfok uitgeboomd te loevert. We zijn over de helft.

Wat doe je in een baai met swell? Zo snel mogelijk wegwezen. Wat doe je op een oceaan met Superswell? Verdragen…alles gaat voorbij…

Ik doe mijn ogen open en Ronald is alweer bezig. Hij her-monteert de Bypass van de watermaker. Ik help hem met de laatste handelingen. We zetten 2 uur de motor op 1000 toeren aan (1 liter diesel per uur) met hopelijk het resultaat van 60 liter drinkwater. In 2018 bij de start van onze reis, waren Lithium Accu’s nog duur, brandgevaarlijk en moest het hele accusysteem aangepast worden. Nu zijn Lithiums goedkoper, niet meer gevaarlijk en zo over te ploppen. Duidelijk…in Curaçao gaan we onze accu’s vervangen.

Gisteravond en vannacht hadden we metershoge swell. Om gek van te worden, de boot zwiept dan in een constant ritme van 35° naar links en daarna 35° naar rechts. Bij een extra hoge golf hoor je een oorverdovend geluid van gerommel in de kasten. Volgens de WindyApp worden donderdag de golven lager. Pfff…nog even 3 dagen verdragen en berusten.

Helaas is de Calimamist nog niet weg. Mogelijk is dat ook de reden dat Starlink minder goed verbinding maakt en ook regelmatig verbreekt. Ronald spoelt de Starlinkschotel af met het zoete water uit de buitendouche. Jammer, het is dus niet het zout op de schotel, maar de saharastof die zorgt voor geen bereik.

Vanochtend was er nog een hoge bewolking, nu is er een heerlijk zonnetje doorgekomen. Ik geniet in de kuip van het warme windje langs mijn wangen.

30/1
Dagafstand 11, 13.00 uur 131 NM, Wind ONO 18/25 knopen, SOG 5/7,5. Grootzeil met 2 riffen, Kotterfok uitgeboomd te loevert.

Gisteren was het weer een avondje wel. Na het avondeten zag ik een randje water boven de keukenvlonder uit komen. Ik stelde voor de bilg te legen, waarop Ronald antwoordde: ‘Nee joh, we zouden een rustig dagje houden, dat kan morgen ook wel’. Na de koffie was echter de keukenvloer nat en gaf ik aan om toch de bilg te legen, want met die hoge golven en een natte vloer, kon je wel eens gemeen uitglijden. Mijn god en toen startte een gefrustreerde zoektocht naar zout water. Zout waterrr? Komt dat van buiten, hebben we een lek in de romp? Nee, dat kon het echt niet zijn, maar wat dan wel? Liters water sponsde we op en het gekke, met een hoge golf als ia in een dal terecht kwam gutste er weer een paar liter bij. We werden er tureluurs van. Toen de hoeveelheid leek af te nemen stelde ik voor de zoektocht te stoppen, morgen weer een dag. Beiden zochten we rust in de kuip, waarop Ronald opeens opsprong en uitriep: ‘Godver, houdt het nou nooit eens op?’ De constructie van het zonnepaneel was rechtsboven in de hoek weer los gelaten. Ik gaf Ronald een touw aan en hij bond het geheel weer aan elkaar vast. Inmiddels was de wind flink toegenomen met vlagen van soms wel 24 knopen (windkracht 6).

We weten inmiddels mogelijk wat de reden is van de lekkage. Er was toch iets misgegaan onder het bed. Als dat klopt is het zoute water in een stroompje onder het bed door naar het einde van de kombuis gekomen. Nu maar duimen dat dat reden is.

Och wat een gedoe, nu is ook de andere paal van het zonnepaneel losgekomen. De paal waar de windgenerator en de Starlink op bevestigd is. In Suriname willen we de zeer oude en superzware windgenerator (17 KG) verwijderen om een lichtere moderne generator te kopen. En ondertussen maken we ontwerpen in ons hoofd voor een combi davids/zonnepaneel-constructie ala de Ovni en deze dan te laten maken en bevestigen door een professioneel bedrijf. En de paal…die zit nu net als de andere kant snoeihard aangesnoerd met een touw.

Nu al 3 dagen geen zeilwisselingen meer gedaan, pfff…wel even lekker, want we hadden genoeg andere sores aan ons hoofd.

31/1
Dagafstand 12, 12.00 uur 139 NM, Wind ONO 14 knopen, SOG 5.5. Grootzeil soms 2 riffen, Kotterfok/Genua uitgeboomd te loevert.

We zetten de klok weer één uur terug. Hopelijk kunnen we vandaag wel Starlink gebruiken. We zijn al twee dagen offline.

Helaas ook vandaag kunnen we geen WiFi ontvangen. Het was een heerlijke zeildag zonder bijzonderheden, ook wel eens fijn! Althans…

Het gas is alweer op, nog één campinggasbun te gaan. In Afrika konden we niet onze gasfles vullen. Ronald had aangeven dat de twee reserve campinggasbunnen samen gelijk stonden aan onze groene gasfles. Ik had daar zo mijn twijfels over. Ik had al eerder meegemaakt dat een campinggasbun heel snel leeg was. Met de groene koken we al vanaf 24 november, met deze bun hebben we 5 dagen gedaan. Shit, we moeten zeker nog 7 dagen varen, gaan we dat redden? Deze reis stelt ons wel heel erg op de proef.

Okee…hoe gaan we dit aanpakken?  In ieder geval geen afwaswater meer koken. We kunnen wel als we de motor aan hebben om stroom te draaien, de omvormer aanzetten en de waterkoker gebruiken. Maar we kunnen alleen niet te pas en te onpas water koken, omdat we alleen stroom draaien als er nog maar 20 Ampère in de accu zit. Nou ja, iets is beter dan niets. Het liefst zou ik nu wel even willen huilen. Maar ik doe het niet, het is van belang om in deze situatie positief te blijven denken.

Kunnen we tijd winnen door rechtstreeks naar Suriname te zeilen? Even rekenen.
Huidige route is 943 NM
Rechtstreeks is 921,5 NM
Dat is dus maar 21,5 NM, tja…

Toch weer een cadeautje van de natuur. Een schitterende sterrenhemel. Ik ga met mijn hoofd op Ronalds buik liggen en staar naar de Melkweg met fonkelende sterren en de lieve warme armen van Ronald om mij heen. Dat doet mij goed.